Bloeiende geloofsgemeenschappen

Sinds kort ben ik weer woonachtig in Eindhoven, de plaats waar ik ben geboren en getogen. Al zoekende naar geschikte vacatures bladerde ik door 'De Weekkrant - Groot Eindhoven' en mijn oog viel op een advertentie voor een lezing van Henk de Roest, die als hoogleraar praktische theologie is verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit in Leiden. De lezing vond plaats in Eindhoven op 23 oktober 2008 om 20:00 uur. Ik las de advertentie op diezelfde dag om 17:30 uur. Net op tijd dus! Met veel genoegen heb ik deze lezing bijgewoond, dus hieronder een kort verslag.

Henk de Roest is auteur van het boek En de wind steekt op! Kleine ecclesiologie van de hoop, een boek die in 2005 verscheen en reeds voor de 3e maal is herdrukt. Het boek is al eerder onder mijn aandacht gekomen, maar ik heb het nog niet gelezen, dus wat een geluk dat de spreker zelf nu vlak in de buurt een lezing gaf n.a.v. zijn boek. Hij behandelde zeven kenmerken van bloeiende geloofsgemeenschappen (naar het onderzoek "building bridges of hope," zie bijvoorbeeld http://www.geocities.com/ccom_ctbi/bbh1.html), namelijk de volgende:

1. Men is zich bewust van richting of koers.

2. Men slaagt erin om een beweging naar buiten te maken (zoeken naar samenwerking met instanties in de buurt).

3. Men slaagt erin om een verbinding te leggen tussen geloof en het dagelijks leven.

4. Men biedt gelegenheden om onderling tot uitwisseling te komen van de geloofsbeleving (geloof en waarden).

5. De leiding omschrijft zichzelf als mogelijkmakend, coachend, animerend (zij werkt in teamverband, wil inspiratie bieden en heeft oog voor weerstanden).

6. Men staat open voor begeleiding, dus er is sprake van opvolging of supervisie.

7. Men wil bewust leren van wat er in andere geloofsgemeenschappen of geloofstradities plaatsvindt (open houding).

Bovenstaande kenmerken geven iedere geloofsgemeenschap te denken. Ze zijn naar mijn mening helder, inspirerend en uitdagend. Vooral het laatste punt, waarin oecumene een belangrijke rol speelt, boeit mij de laatste tijd enorm. Over dit onderwerp zullen wellicht nog enkele berichten volgen in de toekomst. "Het is van essentieel belang," aldus eindigde Henk de Roest zijn lezing, "dat geloofsgemeenschappen de verkokering, het isolement te boven komen." Voor wie hierover meer wil lezen, verwijs ik graag door naar het boek. Ook kunnen zij uitzien naar de opvolger die binnenkort verschijnt: Een huis voor de ziel: gedachten over de kerk voor buiten en binnen (de ondertitel staat trouwens nog niet vast, dus laat het Henk de Roest gerust weten als je een betere suggestie hebt).

Nu we toch over de kerk bezig zijn...

"Hoe verhouden de kerk en de wereld zich tot elkaar? Wat is de plaats van de kerk in de samenleving? Deze vragen staan centraal in deze Bodem. Toch duikt hier op de bodem nog een eerdere vraag op: wat bedoelen we eigenlijk met kerk en wereld?"

Lees dit artikel verder door te klikken op: http://www.bodem-online.nl/bodem/9/65/.

Heeft de toekomst een kerk?

Heeft de kerk een toekomst? Anders verwoord: heeft de toekomst een kerk? Het antwoord ligt wel voor de hand. Sinds het ontstaan van de kerk in de nieuwtestamentische periode heeft de kerk altijd bestaan. Een wereld zonder kerken is haast ondenkbaar. In ieder dorp, iedere stad vinden we er wel een en vaak meerdere. Natuurlijk heeft de kerk een toekomst. De vraag is eerder: wat voor toekomst? Hoe ziet die toekomst eruit? Om deze vraag te beantwoorden, helpt het om wat licht te werpen op de kerk(en) vandaag in het hier en nu. Daarom was ik wel geïnteresseerd om enkele jongeren te vragen wat zij van de kerk denken/vinden (zie vorige bericht). In de reacties komen zowel hopeloze als hoopvolle zaken aan de orde. Laat ik met de hoopvolle beginnen. De kerk wordt nog altijd gezien als een plaats waar mensen hun geloof kunnen beleven, waar mensen bidden en waar iedereen naar toe kan gaan. Het is interessant en mooi dat mensen meteen over God en hun eigen geloof beginnen te praten als het onderwerp 'kerk' naar boven komt. Dat doet de kerk dus goed, want het zou erg triest zijn wanneer dit niet langer het geval zou zijn. Geen mens ontkomt eraan om over het bestaan van God na te denken en het is mooi dat de kerk het gesprek hierover graag op gang wil brengen en de richting naar God wil wijzen. Meer verontrustend is het dat de kerk veelal met een gebouw wordt geassocieerd. Het is een religieus gebouw waar sommige mensen zich thuis voelen, maar velen voelen zich er ook helemaal niet thuis. De meeste jongeren die ik aan het woord heb gelaten, vinden het idee om iedere week naar de kerk te gaan helemaal niet prettig. Waarom vind ik dit verontrustend? Ik denk vooral omdat de kerk meer zou kunnen zijn dan een gebouw waar mensen wekelijks samenkomen. Het gaat om de mensen die samenkomen en wat zij samen beleven. Het zijn de mensen die iets zouden moeten uitstralen door andere mensen deel uit te laten maken van hun eigen leven. De schoonheid moeten we kunnen vinden in de mensen; de schoonheid van het gebouw is slechts van secundair belang. De mensen die samen hun geloof beleven en uitdragen zijn samen de kerk van de toekomst en hoe die toekomst van de kerk eruit zal zien, hangt dus helemaal van deze mensen af. Mensen kunnen geen keuzes maken voor andere mensen, maar zij zijn wel verantwoordelijk om zelf goede beslissingen te nemen. Of de kerk een toekomst heeft is dus een vraag die iedereen die deel uitmaakt van de kerk in de eerste plaats aan zichzelf moet stellen. Als het in de kerk gaat om mensen die in afhankelijkheid van God hun geloof willen beleven en uitdragen, dan zijn het ook deze mensen die ieder afzonderlijk en samen een belangrijke rol spelen in de toekomst van de kerk en de kerk van de toekomst.

Jongeren over de kerk

Wat denken jongeren over de kerk? Altijd interessant om te weten. Ik heb aan twee verschillende klassen (2e jaars en 7e jaars middelbaar) de vragen 'wat is de kerk?' en 'wat is het belang van de kerk'?' voorgelegd. Ik gaf hen even de tijd om hierover na te denken en vroeg hen vervolgens deze vragen op papier te beantwoorden. Enkele van deze jongeren hebben een kerkelijke achtergrond (Protestants en Rooms-Katholiek), de meesten niet. Hieronder een greep uit de verschillende antwoorden die naar boven kwamen. In een volgend bericht een korte reflectie n.a.v. dit bericht jongeren over de kerk. Met goedkeuring van de leerlingen vermeld ik voornaam en leeftijd.

***"De kerk is een religieus gebouw waar men samenkomt om te bidden of om de mis te volgen en in hun geloof te geloven. Ik vind persoonlijk de kerk niet belangrijk." (Lotte, 13 jaar)***
***"Ik ben een beetje bang van kerken, omdat ze altijd zo groot zijn en oud en raar ruiken. Het is alsof je als een nietig dingetje iets of iemand stoort door er te zijn en daarom voel ik me nooit echt thuis in kerken. Kerken geven wel altijd het middelpunt aan van iets. Het is het centrum van een dorp of stad en iedereen mag er komen en dat verbindt de mensen." (Sebastiaan, 18 jaar)***

***"De kerk is een religieus gebouw waar mensen bidden." (Wesley, 13 jaar)***

***"De kerk is een plek waar je je religie kunt uiten. Zelf vind ik de kerk niet belangrijk. Je kunt overal bidden, overal. Waarom is er dan een hele kerk nodig? Waarom niet gewoon een huisje?" (Lisa, 13 jaar)***

***"De kerk is voor mij een rustige plek. Je kan er altijd terecht. Voor mij persoonlijk heeft het geen speciale betekenis. Het is niet alsof ik me dan dichter bij God voel. Ik vind het wel gewoon fijn om er rond te lopen, de zachte wierook te ruiken en letterlijk je gedachten te laten gaan. Ik zie het dus niet als een gemeenschap, ben ook niet zo'n type dat elke week naar de dienst gaat. Toch zie ik mezelf als gelovige. Een kerk is dus meer een mooie rustige plek, zonder dat ik daar God meteen aan verbind." (Kathelijne, 17 jaar)***

***"De kerk is een plaats waar mensen die in god geloven 1 keer per week of meerdere keren per week naar toe gaan om over god te praten en met hem te zijn." (Nina, 13 jaar)***

***"Ik ga niet meer naar de kerk hier in Brussel, eigenlijk maar één of twee keer per jaar, met Kerstmis en Pasen. Ik vind het niet vervelend om te gaan, maar als ik elke week zou moeten zou ik dat wel vinden. (...) Ik hou me niet erg ermee bezig, omdat er zoveel andere dingen zijn die ik op dit moment leuker of nuttiger vind. Toch kan ik me voorstellen dat ik later iets méér zal zoeken en dat ik dan naar de kerk zou gaan om invulling te geven aan vragen of om gewoon een beeld te krijgen hoe de Bijbel antwoord geeft op belangrijke vragen." (Hector, 17 jaar)***

***"De kerk is een gebouw waar mensen naartoe gaan die willen bidden of even alleen willen zijn, een plaats voor mensen die denken dat ze iets fout hebben gedaan en het willen opbiechten. Het is voor mij zelf niet zo belangrijk, maar misschien voor iemand anders wel. Ik ga ook niet vaak naar de kerk en vind de mis ook alleen maar saai." (Marie-Louise, 13 jaar)***